تکثیر گیاهان گلخانه ای؛ 11 روش برای تکثیر گیاهان

تکثیر گیاهان گلخانه ای؛ 11 روش برای تکثیر گیاهان

روش های تکثیر گیاهان گلخانه ای

هدف علم تکثیر گیاهان گلخانه ای افزودن به تعداد گیاهان با حفظ ویژگیهای ارزشمند آنها می باشد. برای این منظور گیاهان به روشهای جنسی ساختار منحصر به فرد خود را دارند که ناشی از آمیختگی والدین می باشد. برای تولید مثل موفق گیاهان توسط انسان سه جنبه مختلف مورد نظر می باشد. داشتن اطلاعات عملی و مهارتهای لازم جهت ازدیاد گیاهان، نظیر کشت بذر، نهال و نشا، پیوند زدن، تهیه قلمه و ریشه دار کردن آن هنر ازدیاد نباتات بشمار می آید، داشتن اطلاعات لازم در مورد رشد و نمو ساختار گیاه و شرایط رشد که علم ازدیاد گیاهان محسوب می شود. جنبه سوم، داشتن اطلاعات کافی در مورد روشهای ازدیاد گونه های مختلف گیاهی می باشد. در این مقاله از الوند شما را با روشهای تکثیر گیاهان گلخانه ای آشنا می کنیم.

1- تکثیر گیاهان گلخانه ای از راه قلمه

این روش از مهمترین و جالب‌ ترین طریق تکثیر می‌باشد. در پرورش گیاهان گلخانه‌ای می‌توان به سادگی با قطع یک قسمت از گیاه چند ساله و کاشت آن در خاک گیاه دیگری به وجود آورد. قبل از کاشت قلمه‌ها درخاک باید آنها را در پودر هورمون تسهیل کننده رویش ریشه قرار داد و پس از تکان دادن در خاک فرو برده و به وسیله فشار دست خاک را به قلمه چسبانید و سپس به وسیله آب‌ پاشی با منافذ ریز آبیاری نمود.

2- تکثیر گیاهان با بذر

معمولی ترین و ساده ترین راه ازدیاد اکثر گیاهان از طریق بذر می باشد. بذرهای مورد نظر باید دارای قوه ی نامیه خوب باشند. لازم است شسته و تمیز بوده و پس از اطمینان آنها را از کودهای ترکیبی پر نمود. ضمناً باید مطمئن شد که قسمت بالایی خاک از ذرات ریز تشکیل شده و کاملاً صاف باشد. در صورت نیاز به ذرات ریز جهت بستر مناسب برای بذر ها می توان از الک کردن مقداری مواد ترکیبی (الک با منافذی به قطر ۵ میلیمتر) استفاده نمود. سپس بستر آماده شده را با آبپاش آبیاری کنید. جهت کشت بذرهای بزرگ مانند گل نخود و لوبیا آنها را در محل آماده شده به صورت دستپاش کاشته می شوند. سپس به وسیله ی مقداری ماسه یا کود ترکیبی روی آن پوشانده می شود. چنانچه گیاهانی نسبت به جا به جا شدن و نشا کردن حساس باشند بهتر است که بذرها در گلدان های دائمی خود کاشته شوند. عمق کاشت برای بذرهای بزرگ معمولاً دو برار قطر یا پهنای بذر می باشد. میزان بذر مصرف شده باید در حدی باشد که گیاهان به صورت تنک بوده و انبوه و متراکم نباشند. در غیر این صورت گیاهان سبز شده ضعیف و نازک گشته و در نتیجه بیماری ها و آفت ها به آسانی به آنها لطمه خواهند زد. کاشت بذر ریز مانند بگونیا نیاز به مراقبت ویژه ای دارد. بستر آماده شده را باید به وسیله غلطک سبکی صاف نمود. به دنبال آن خاک را آبیاری و سپس بذر را به طور یکنواخت کاشت و آن را دوباره غلطک زد.

3- تکثیر گیاهان گلخانه ای با پیاز

تکثیر گیاهانی چون زنبق رشتی، سنبل، لاله، نرگس، گلایول، عبائی، گندمی، گل ناز، گل سانسورا، گل تری پاسیاتا به وسیله پیاز یا سوراخ های کوچک که در کنار سوراخ اصلی روئیده می شود انجام می پذیرد. زمان کاشت پیازها در پاییز است.

4- تکثیر جنسی گیاهان

تکثیر جنسی گیاهان شامل ترکیب یاخته های جنسی نر و ماده و تشکیل بذر می باشد. تکثیر جنسی با نصف شدن و کاهش کروموزومی گامتهای نر و ماده، آغاز می شود و بعد از لقاح تعداد کروموزومها به تعداد اولیه افزایش می یابد و با بوجود آمدن ژنوتیپهای جدید همراه است. شکل ظاهری (فنوتیپ) گیاه و انتقال صفات از نسلی به نسل دیگر توسط ژنها تعیین می شود.

5- تکثیر غیر جنسی گیاهان

در تولید مثل غیر جنسی، تقسیم یاخته‌ای بدون کاهش کروموزومی (میوز) اساس کار می‌باشد. بطوریکه گیاهان تولید شده حاوی اطلاعات ژنتیکی پایه مادر می‌باشند. تقسیم یاخته‌ای توسط سلولهای غیر جنسی (سوماتیک) انجام می‌گیرد. تقسیم مستقیم یاخته‌ای عامل تشکیل بافت پینه در محل زخم و باززایی و بهبود زخم است و تکثیر رویشی را بوسیله قلمه پیوند و خوابانیدن شاخه ممکن می‌سازد. این روش تکثیر در کشت بافت نیز مطرح بوده و می‌توان گیاهان جدید را از این طریق تولید نمود. سلول رویشی زنده گیاهان، دارای قدرت تولید یک گیاه کامل می‌باشد و این پدیده را قدرت خود سازی (Totipotency) می‌نامند و گیاه تولید شده بطور کامل اطلاعات ژنتیکی یاخته های مادری را خواهد داشت.

6- تکثیر گیاهان از راه پا جوش

از گیاهان کوچکی که معمولاً در اطراف یقه گیاه مادری خواه با ریشه یا به صورت پیاز روییده می شوند می توان برای تکثیر استفاده نمود. برای این منظور گیاه جوان را با دقت از گیاه مادری جدا نموده و در گلدان جدیدی اقدام به کشت آن می نمایید. از جمله گیاهانی که با این طریق تکثیر می شوند گل های داوودی، هندی و یاس خوشه ای را می توان نام برد.

7- تکثیر گیاهان گلخانه ای با خوابانیدن شاخه

در این روش شاخه مورد نظر را قبل از جدا کردن از پایه مادر، در محیط کشت ریشه‌ دار نموده، سپس از پایه مادر جدا می‌کنند و به عنوان گیاه جدید مورد استفاده قرار می‌دهند. در شاخه‌هایی که به عنوان وسیله ازدیاد بکار برده می‌شوند، ریشه‌های نابجا حاصل می شود.

8- تکثیر گیاهان به وسیله ساختارهای رویشی

برخی از گیاهان نظیر گیاهان چند ساله علفی دارای ساختارهای ویژه رویشی می‌باشند که می‌توان گیاه مورد نظر را توسط این نوع ساختارها، زیاد کرد. از این ساختارها می‌توان به پیاز، ساقه غده‌ای، ریزوم، پاجوش و … اشاره کرد.

9- تکثیر گیاهان گلخانه ای با پیوند زدن

پیوند عبارت است از اتصال دو قطعه از بافت زنده گیاه بر روی یکدیگر که منجر به تشکیل یک گیاه مستقل می گردد. قسمت بالای محل پیوند را پیوندک می نامند. پیوندک وظیفه عمل فتوسنتز و تشکیل محصول را به عهده می گیرد. پایه بخش پایین محل پیوند است که قسمتی از تنه و سیستم ریشه را بوجود می آورد. شواهدی وجود دارد که حداقل 1000 سال قبل از میلاد چینی ها هنر پیوند زدن با می دانسته اند. در قرن هجدهم و نوزدهم میلادی بسیاری از دانشمندان بر روی جوش خوردن پیوند بین گیاهان چوبی مختلف مطالعه کردند که از آن جمله می توان به هلز، دوآمل و توین اشاره کرد. در سال 1981 بیلی در کتابی تحت عنوان خزانه، روش های مختلف انجام انواع پیوند را شرح داده که اغلب روشهای امروزی مشابه با آن است.

10- تکثیر از راه تکمه

تکثیر از راه تکمه یا غده گوشتی زیر زمینی که هر کدام از آنهادارای چندین چشم می باشند. در گیاهانی مانند بگونیا، گلوکسینیا و گل کوکب صورت می گیرد.

11- تکثیر به روش ریز ازدیادی

این روش شامل تولید گیاه با استفاده از قسمتهای بسیار ریز گیاه نظیر بافتها و یاخته ها در شرایط ضد عفونی شده و در محیط کشت مصنوعی با استفاده از سیستم درون شیشه ای می باشد. این روش را بطور کلی، کشت بافت می گویند.
مقالات مرتبط
پاسخ دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.قسمتهای مورد نیاز علامت گذاری شده اند *